گروه پژوهشی مطالعات ازدواج و طلاق سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی 2 پیاپی 3 1404 03 20 Effectiveness of Reality Therapy on Behavioral Control and Self-Differentiation Among Couples Referring to Counseling Centers in Bandar Mahshahr بررسی اثربخشی واقعیت‌درمانی بر کنترل رفتار و تمایزیافتگی زوجین مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره بندر ماهشهر 1 27 FA سعید قناطیر گروه مشاوره، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران مسعود شهبازی گروه مشاوره، واحدمسجد سلیمان، دانشگاه آزاد اسلامی، مسجدسلیمان، ایران محمد حسین محبی نورالدین وند گروه روانشناسی، واحد مسجد سلیمان، دانشگاه آزاد اسلامی، مسجدسلیمان، ایران. سیده زهرا علوی گروه مشاوره، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Journal Article 1404/01/18 <p>This study aimed to determine the effectiveness of reality therapy in improving behavioral control and self-differentiation among couples referring to counseling centers in Bandar Mahshahr. This quasi-experimental study employed an ABA single-case design with repeated measurements. The statistical population consisted of couples attending counseling and psychological centers in Bandar Mahshahr from August to November 2025. Four couples, comprising eight participants, were selected through purposive sampling. Participants were evaluated during baseline, intervention, and follow-up phases. The reality therapy intervention was based on Glasser’s protocol and focused on choice theory, basic needs, total behavior, internal control, personal responsibility, the WDEP system, and SMART planning. Data were collected using the behavioral control subscale of the McMaster Family Assessment Device and the Differentiation of Self Inventory. Data were analyzed through within-condition and between-condition visual analyses, including changes in level, trend, stability, percentage of non-overlapping data, percentage of overlapping data, and improvement percentages. Behavioral control scores decreased across all four couples from the baseline to the intervention phase, indicating improvement because higher scores represented poorer family functioning. The PND value was 100% and the POD value was zero for all couples. Improvement in behavioral control ranged from 27% to 40% during treatment and from 43% to 59% at follow-up. Self-differentiation scores increased consistently during the intervention and follow-up phases. The PND value from baseline to intervention was 100% for all couples. Improvement in self-differentiation ranged from 26% to 59% during treatment and from 36% to 71% at follow-up. Changes in both outcomes were consistent with the therapeutic objectives, and the intervention effects were largely maintained or strengthened during follow-up. Reality therapy appears to improve couples’ behavioral control and self-differentiation by promoting internal control, responsibility, self-evaluation, adaptive behavioral choices, and reduced attempts to control one’s spouse. Therefore, it may be considered a practical intervention for strengthening marital functioning and psychological autonomy in family counseling centers.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی واقعیت‌درمانی بر بهبود کنترل رفتار و تمایزیافتگی زوجین مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره بندر ماهشهر انجام شد. این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح تک‌آزمودنی ABA و اندازه‌گیری‌های مکرر انجام شد. جامعه آماری شامل زوجین مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و روان‌شناسی بندر ماهشهر از مرداد تا آبان ۱۴۰۴ بود که از میان آنان چهار زوج، معادل هشت نفر، به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان در سه مرحله خط پایه، مداخله و پیگیری ارزیابی شدند. مداخله واقعیت‌درمانی بر اساس پروتکل گلاسر و با تمرکز بر نظریه انتخاب، نیازهای اساسی، رفتار کلی، کنترل درونی، مسئولیت‌پذیری، الگوی WDEP و برنامه‌ریزی SMART اجرا شد. داده‌ها با استفاده از خرده‌مقیاس کنترل رفتار ابزار سنجش خانواده مک‌مستر و سیاهه تمایزیافتگی خود گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها از طریق تحلیل دیداری درون‌موقعیتی و بین‌موقعیتی، بررسی تغییر طراز و جهت داده‌ها، محاسبه شاخص‌های درصد داده‌های غیرهمپوش و همپوش و تعیین درصد بهبودی انجام شد. در متغیر کنترل رفتار، نمرات هر چهار زوج از مرحله خط پایه به مداخله کاهش یافت و مقدار PND برای همه زوج‌ها ۱۰۰ درصد و POD صفر بود. درصد بهبودی کنترل رفتار در مرحله درمان بین ۲۷ تا ۴۰ درصد و در مرحله پیگیری بین ۴۳ تا ۵۹ درصد گزارش شد. در متغیر تمایزیافتگی، نمرات هر چهار زوج در مرحله مداخله و پیگیری افزایش یافت. مقدار PND از خط پایه به مداخله برای همه زوج‌ها ۱۰۰ درصد بود. درصد بهبودی تمایزیافتگی در مرحله درمان بین ۲۶ تا ۵۹ درصد و در مرحله پیگیری بین ۳۶ تا ۷۱ درصد به دست آمد. جهت تغییرات در هر دو متغیر با اهداف درمانی همسو بود و آثار مداخله در پیگیری حفظ شد. واقعیت‌درمانی با تقویت کنترل درونی، مسئولیت‌پذیری، خودارزیابی، انتخاب رفتارهای سازگارانه و کاهش تلاش برای کنترل همسر، می‌تواند کنترل رفتار و تمایزیافتگی زوجین را بهبود بخشد و به‌عنوان مداخله‌ای کاربردی در مراکز مشاوره خانواده مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://www.jctaei.com/index.php/jctaei/article/download/93/81