گروه پژوهشی مطالعات ازدواج و طلاق سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی 3 پیاپی 9 2026 04 20 A Phenomenological Study of Sexual Shame in Marital Relationships and Its Impact on Relationship Quality مطالعه پدیدارشناختی تجربه شرم جنسی در روابط زناشویی و تأثیر آن بر کیفیت رابطه 1 11 FA پریسا فراهانی‌مقدم گروه مشاوره خانواده، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2026 04 06 <p>This study aimed to explain the lived experience of sexual shame in marital relationships and explore its consequences for couples’ relationship quality. This qualitative study was conducted using a descriptive phenomenological approach. The participants were 24 married individuals living in Tehran who were selected through purposive sampling based on their lived experience of sexual shame in marital relationships. Data were collected through in-depth semi-structured interviews, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. Each interview lasted between 45 and 75 minutes. After obtaining informed consent, all interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, and coded. Data were analyzed using phenomenological analysis procedures with the assistance of NVivo software. Credibility was enhanced through member checking, peer review, prolonged engagement with the data, and analytic memo writing. Data analysis led to the extraction of five main categories: internalized silence and shame toward the body and sexual desire; self-censorship and avoidance of sexual communication; performance anxiety and emotional disconnection during intimacy; reproduction of shame through the spouse’s reactions; and erosion of relationship quality through reduced trust, intimacy, and marital satisfaction. Participants described sexual shame as a hidden, chronic, and relational experience that affected not only sexual desire and satisfaction but also self-worth, emotional safety, sexual assertiveness, and everyday marital communication. In some cases, empathic partner responses, safe dialogue, and credible sexual education helped reduce shame and rebuild intimacy. The findings indicated that sexual shame in marital relationships is not merely an individual emotion but an interpersonal, cultural, and communicative process that is maintained through silence, fear of judgment, experiencing the body as defective, and difficulty expressing sexual needs. Couple therapy and sexual health interventions should move beyond a narrow focus on sexual performance and address shame, sexual self-disclosure, emotional safety, and nonjudgmental dialogue about desire and the body.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تبیین تجربه زیسته شرم جنسی در روابط زناشویی و واکاوی پیامدهای آن بر کیفیت رابطه زوجین بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 فرد متأهل ساکن شهر تهران بودند که به‌صورت هدفمند و بر اساس ملاک تجربه زیسته شرم جنسی در رابطه زناشویی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مدت هر مصاحبه بین 45 تا 75 دقیقه بود و تمامی مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و کدگذاری شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل تحلیل پدیدارشناختی و با کمک نرم‌افزار NVivo انجام شد. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتایان، درگیری طولانی‌مدت با داده‌ها و ثبت یادداشت‌های تحلیلی استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: درونی‌سازی سکوت و شرم نسبت به بدن و میل جنسی؛ خودسانسوری و اجتناب از گفت‌وگوی جنسی؛ اضطراب عملکرد و گسست هیجانی هنگام صمیمیت؛ بازتولید شرم از طریق واکنش‌های همسر؛ و فرسایش کیفیت رابطه از مسیر کاهش اعتماد، صمیمیت و رضایت زناشویی. مشارکت‌کنندگان شرم جنسی را تجربه‌ای پنهان، مزمن و رابطه‌مند توصیف کردند که نه‌تنها بر میل و رضایت جنسی، بلکه بر احساس ارزشمندی، امنیت عاطفی، جرئت‌مندی جنسی و کیفیت ارتباط روزمره زوجین اثر می‌گذارد. در برخی موارد، وجود پاسخ همدلانه همسر، گفت‌وگوی ایمن و آموزش جنسی معتبر به کاهش شدت شرم و بازسازی صمیمیت کمک کرده بود. نتایج نشان داد شرم جنسی در روابط زناشویی صرفاً یک هیجان فردی نیست، بلکه فرایندی بین‌فردی، فرهنگی و ارتباطی است که در سکوت، ترس از قضاوت، تجربه بدن به‌مثابه منبع نقص، و ناتوانی در بیان نیازهای جنسی تثبیت می‌شود. مداخلات زوج‌درمانی و آموزش سلامت جنسی باید به‌جای تمرکز صرف بر عملکرد جنسی، به شرم، خودافشایی جنسی، امنیت هیجانی و بازسازی گفت‌وگوی غیرقضاوت‌گرانه درباره میل و بدن توجه کنند.</p> https://www.jctaei.com/index.php/jctaei/article/download/73/74