گروه پژوهشی مطالعات ازدواج و طلاق سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی 2 پیاپی 5 2025 08 22 Explaining the Processes of Marital Commitment Erosion in the Age of Social Media تبیین فرایندهای فرسایش تعهد زناشویی در عصر شبکه‌های اجتماعی 1 13 FA ریحانه ‌مقامی گروه مشاوره خانواده، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2025 07 02 <p>This study aimed to explain the psychological, relational, and interactional processes through which social media use contributes to the erosion of marital commitment. This qualitative study employed a thematic analysis approach. The participants were 24 married individuals living in Tehran, selected through purposive sampling with attention to gender, marriage duration, educational level, and intensity of social media use. Data were collected through in-depth semi-structured interviews, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. After obtaining informed consent, all interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. Data analysis followed the phases of familiarization, initial coding, theme development, theme review, theme definition, and final reporting. To enhance trustworthiness, member checking, peer coding, analytic memoing, and an audit trail were used. Four main categories emerged from the interviews: “shifting the focus of attention from marital life to digital life,” “weakening fidelity boundaries and normalizing parallel intimacies,” “intensification of social comparison and relational dissatisfaction,” and “the cycle of surveillance, suspicion, and trust fatigue.” Participants described how unregulated social media use reduced couple communication, weakened emotional presence, blurred the boundary between ordinary interaction and emotional infidelity, and increased mistrust within the marital relationship. The findings indicate that marital commitment erosion in the age of social media is not a sudden event but a gradual and multilayered process shaped by reduced emotional presence, intensified comparison, weakened digital boundaries, and recurrent suspicion. Couple therapy and marital education programs should incorporate digital relational literacy, explicit negotiation of online fidelity boundaries, transparent communication about privacy, and trust-rebuilding strategies.</p> <p>هدف این پژوهش تبیین فرایندهای روانی، ارتباطی و تعاملی مؤثر بر فرسایش تعهد زناشویی در بستر استفاده روزمره زوجین از شبکه‌های اجتماعی بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 فرد متأهل ساکن تهران بودند که به‌صورت هدفمند و با رعایت تنوع جنسیت، مدت ازدواج، سطح تحصیلات و شدت استفاده از شبکه‌های اجتماعی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه، ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، جست‌وجوی مضامین، بازبینی مضامین، نام‌گذاری مضامین و تدوین گزارش نهایی انجام گرفت. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، هم‌کدگذاری، یادداشت‌برداری تحلیلی و ثبت مسیر تصمیم‌گیری پژوهش استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: «جابجایی کانون توجه از رابطه زناشویی به زیست دیجیتال»، «تضعیف مرزهای وفاداری و عادی‌سازی صمیمیت‌های موازی»، «تشدید مقایسه اجتماعی و نارضایتی از رابطه»، و «چرخه نظارت، سوءظن و فرسودگی اعتماد». مشارکت‌کنندگان تجربه می‌کردند که استفاده بی‌مرز از شبکه‌های اجتماعی، گفت‌وگوی زوجی را کاهش داده، حساسیت نسبت به جایگاه همسر را کم‌رنگ کرده و مرز میان ارتباط معمول، صمیمیت هیجانی و خیانت عاطفی را مبهم ساخته است. نتایج نشان داد که فرسایش تعهد زناشویی در عصر شبکه‌های اجتماعی نه یک رویداد ناگهانی، بلکه فرایندی تدریجی و چندلایه است که از کاهش حضور عاطفی، افزایش مقایسه، تضعیف مرزهای دیجیتال و بازتولید سوءظن شکل می‌گیرد. مداخلات زوج‌درمانی باید آموزش سواد رابطه‌ای دیجیتال، بازتعریف مرزهای وفاداری آنلاین، گفت‌وگوی شفاف درباره حریم خصوصی و بازسازی اعتماد را در کانون برنامه‌های پیشگیرانه و درمانی قرار دهند.</p> https://www.jctaei.com/index.php/jctaei/article/download/68/69