گروه پژوهشی مطالعات ازدواج و طلاق سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی 1 پیاپی 2 2025 02 20 Exploring Couples’ Lived Experiences of Social Comparison on Social Networking Sites and Its Consequences for Romantic Relationships واکاوی تجربه زیسته زوج‌ها از مقایسه‌گری در شبکه‌های اجتماعی و پیامدهای آن بر رابطه 1 12 FA الهام عباسی‌نژاد گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Journal Article 2024 12 28 <p>This study aimed to explore couples’ lived experiences of social comparison on social networking sites and to explain its perceptual, emotional, and relational consequences for marital relationships This qualitative study was conducted using a phenomenological design. Participants included 18 married couples living in Tehran who were selected through purposive sampling based on active social media use and reported experiences of comparing their relationship with relationships displayed online. Data were collected through semi-structured individual and couple interviews, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. Interviews lasted between 45 and 75 minutes. After audio-recording, transcription, and repeated reading, the data were analyzed using the six-phase thematic analysis method with the assistance of NVivo software. To enhance trustworthiness, member checking, peer coding, analytic memoing, and thick contextual description were employed. Data analysis led to the extraction of five main categories: “idealized representation of couple life on social media,” “upward comparison and reduced relationship satisfaction,” “activation of jealousy, suspicion, and digital monitoring,” “erosion of communication, intimacy, and emotional presence,” and “renegotiation of digital boundaries and relational repair strategies.” Participants described social comparison not merely as an individual response to online content but as a relational process that begins with exposure to seemingly perfect couple displays, leads to reinterpretation of deficiencies in one’s own relationship, and, in the absence of constructive dialogue, results in conflict, blame, emotional withdrawal, and diminished marital satisfaction. The findings indicated that social comparison on social networking sites may undermine relationship quality by activating unrealistic expectations, intensifying perceived relational deficits, increasing sensitivity toward a partner’s behavior, and reducing emotional presence. However, couples who developed explicit conversations about media use, privacy boundaries, relationship display, and marital expectations experienced social media less as a threat and more as a manageable context. Couple therapy interventions should therefore address comparison literacy, digital self-regulation, and the reconstruction of couple dialogue about social media.</p> <p>هدف پژوهش حاضر واکاوی تجربه زیسته زوج‌ها از مقایسه‌گری در شبکه‌های اجتماعی و تبیین پیامدهای ادراکی، هیجانی و تعاملی آن بر کیفیت رابطه زناشویی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناختی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ زوج ساکن شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و با معیار تجربه فعال استفاده از شبکه‌های اجتماعی و گزارش تجربه مقایسه رابطه خود با روابط نمایش‌داده‌شده در فضای مجازی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی و زوجی گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مدت مصاحبه‌ها بین ۴۵ تا ۷۵ دقیقه بود. داده‌ها پس از ضبط، پیاده‌سازی و بازخوانی مکرر، با استفاده از تحلیل مضمون شش‌مرحله‌ای و به کمک نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، کدگذاری همکار، یادداشت‌برداری تحلیلی و توصیف غنی بافت پژوهش استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «بازنمایی ایدئال‌سازی‌شده زندگی زوجی در شبکه‌های اجتماعی»، «مقایسه صعودی و کاهش رضایت از رابطه»، «تحریک حسادت، بدبینی و پایشگری دیجیتال»، «فرسایش گفت‌وگو، صمیمیت و حضور عاطفی»، و «بازتعریف مرزهای دیجیتال و راهبردهای ترمیم رابطه». مشارکت‌کنندگان تجربه مقایسه‌گری را نه صرفاً واکنشی فردی به مشاهده محتوای دیگران، بلکه فرایندی رابطه‌ای توصیف کردند که از مشاهده زندگی ظاهراً کامل دیگر زوج‌ها آغاز می‌شود، به بازخوانی نقص‌های رابطه خود می‌انجامد و در صورت نبود گفت‌وگوی سازنده، به تعارض، سرزنش، کناره‌گیری عاطفی و کاهش رضایت زناشویی منجر می‌شود. نتایج نشان داد که مقایسه‌گری در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند با فعال‌سازی انتظارات غیرواقع‌بینانه، برجسته‌سازی کمبودهای رابطه، افزایش حساسیت نسبت به رفتارهای همسر و کاهش حضور عاطفی، کیفیت رابطه زوجی را تضعیف کند. بااین‌حال، زوج‌هایی که توانسته بودند درباره مصرف رسانه‌ای، مرزهای حریم خصوصی، نمایش رابطه و انتظارات زناشویی گفت‌وگوی شفاف داشته باشند، شبکه‌های اجتماعی را کمتر به‌عنوان تهدید و بیشتر به‌عنوان زمینه‌ای قابل مدیریت تجربه کردند. بر این اساس، مداخلات زوج‌درمانی باید به سواد مقایسه‌ای، خودتنظیمی دیجیتال و بازسازی گفت‌وگوی زوجی درباره شبکه‌های اجتماعی توجه ویژه داشته باشند.</p> https://www.jctaei.com/index.php/jctaei/article/download/62/63