گروه پژوهشی مطالعات ازدواج و طلاق سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی 3 پیاپی 9 2026 04 20 Exploring Couples’ Lived Experiences of Family-Pressure-Based Spouse Selection and Its Consequences for Marital Intimacy واکاوی تجربه زیسته زوج‌ها از همسرگزینی مبتنی بر فشار خانوادگی و پیامدهای آن بر صمیمیت 1 12 FA پیمان نادری گروه مشاوره خانواده، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران زهرا سادات احمدی گروه روان‌شناسی خانواده، دانشگاه قم، قم، ایران فرزاد موسوی‌فر گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article 2026 03 02 <p>This study aimed to explore the lived experiences of couples whose spouse selection was shaped by direct or indirect family pressure and to explain the consequences of this process for emotional, communicative, and marital intimacy. This qualitative study was conducted using an interpretative phenomenological approach. The participants consisted of 22 individuals, including 11 married couples living in Tehran, Iran, who were selected through criterion-based purposive sampling. Inclusion criteria were at least one year of marital life, self-reported experience of explicit or implicit family pressure during spouse selection, willingness to narrate lived experiences, and absence of an active divorce crisis during the interviews. Data were collected through in-depth semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was reached. All interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. Data analysis involved open coding, thematic categorization, constant comparison, and iterative refinement of themes. Credibility and trustworthiness were enhanced through member checking, peer debriefing, analytic memo writing, and maximum variation in participants’ demographic and marital characteristics. The analysis showed that family-pressure-based spouse selection was not merely a premarital event but a relational pattern that continued to shape marital life. Four major categories emerged: “erosion of agency in spouse selection and marital initiation,” “suspended intimacy and emotional caution,” “continued psychological presence of families within couple boundaries,” and “attempts to redefine choice and reconstruct connection.” Participants reported that the lack of perceived autonomy transformed marriage from a voluntary intimate bond into a family-imposed obligation. This experience was associated with reduced self-disclosure, guarded emotional communication, comparison with lost alternatives, ambiguity in commitment, and difficulty developing emotional trust. The findings suggest that family pressure in spouse selection can undermine marital intimacy by weakening perceived agency, creating ambiguity in emotional commitment, and allowing the continued intrusion of families into couple boundaries. Nevertheless, some couples were able to reconstruct intimacy through open dialogue, personal responsibility, boundary setting, and shared meaning-making. These findings have implications for premarital counseling, couple therapy, and culturally sensitive family-based interventions.</p> <p>هدف پژوهش حاضر واکاوی تجربه زیسته زوج‌هایی بود که انتخاب همسر آنان تحت فشار مستقیم یا غیرمستقیم خانواده شکل گرفته و تبیین پیامدهای این فرایند بر صمیمیت عاطفی، ارتباطی و زناشویی آنان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۲ نفر، یعنی ۱۱ زوج ساکن شهر تهران، بودند که با نمونه‌گیری هدفمند ملاکی انتخاب شدند. معیارهای ورود شامل داشتن حداقل یک سال سابقه زندگی مشترک، تجربه آشکار یا ضمنی فشار خانوادگی در فرایند همسرگزینی، تمایل به بیان تجربه زیسته و نداشتن بحران فعال طلاق در زمان مصاحبه بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس کدگذاری باز، مقوله‌بندی مضمونی و بازبینی مستمر مضامین انجام گرفت. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتای پژوهشی، یادداشت‌برداری تحلیلی و تنوع حداکثری مشارکت‌کنندگان استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها نشان داد که همسرگزینی مبتنی بر فشار خانوادگی صرفاً یک رخداد پیش از ازدواج نیست، بلکه به صورت الگویی پایدار در رابطه زناشویی بازتولید می‌شود. چهار مقوله اصلی استخراج شد: «فرسایش عاملیت در انتخاب و آغاز زندگی مشترک»، «صمیمیت تعلیقی و احتیاط هیجانی»، «ادامه حضور روانی خانواده‌ها در مرزهای زوجی» و «تلاش برای بازتعریف انتخاب و بازسازی پیوند». مشارکت‌کنندگان گزارش کردند که احساس نداشتن اختیار در انتخاب همسر، تجربه ازدواج را از یک رابطه داوطلبانه به نوعی تکلیف خانوادگی تبدیل کرده و در سال‌های بعد موجب کاهش خودافشایی، احتیاط در بیان نیازها، مقایسه مداوم با انتخاب‌های ازدست‌رفته و دشواری در شکل‌گیری اعتماد هیجانی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد فشار خانوادگی در همسرگزینی می‌تواند با تضعیف احساس انتخاب‌گری، ابهام در تعهد عاطفی و نفوذ پایدار خانواده‌ها در مرز زوجی، صمیمیت زناشویی را آسیب‌پذیر کند. با این حال، برخی زوج‌ها از طریق گفت‌وگوی باز، بازتعریف مسئولیت فردی، تعیین مرز با خانواده‌ها و تولید تجربه‌های مشترک توانسته‌اند رابطه را از «ازدواج تحمیل‌شده» به «رابطه انتخاب‌شده دوباره» تبدیل کنند. نتایج پژوهش می‌تواند برای مشاوران پیش از ازدواج، زوج‌درمانگران و برنامه‌ریزان مداخلات خانواده‌محور کاربرد داشته باشد.</p> https://www.jctaei.com/index.php/jctaei/article/download/58/60