گروه پژوهشی مطالعات ازدواج و طلاق سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی 2 پیاپی 8 2026 02 20 The Process of Silent Divorce Formation Among Educated Couples: A Grounded Theory Study فرایند شکل‌گیری طلاق خاموش در زوج‌های تحصیل‌کرده: مطالعه‌ای مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد 1 12 FA محمدجواد نیک‌اندیش گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران الهام سادات کریمی گروه مشاوره زوج‌درمانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2026 01 02 <p>This study aimed to explain the process through which silent divorce is formed among educated couples in Tehran using a grounded theory approach. This qualitative study was conducted using grounded theory methodology. The participants consisted of 24 educated married individuals living in Tehran who were selected through purposive and theoretical sampling until theoretical saturation was reached. Inclusion criteria included having at least a bachelor’s degree, a minimum of five years of marital life, experiencing persistent emotional distance in the marital relationship, and willingness to participate in an in-depth interview. Data were collected through semi-structured interviews. After obtaining informed consent, all interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. Data analysis was conducted through open, axial, and selective coding. To enhance trustworthiness, member checking, constant comparison, analytic memoing, peer review, and maximum variation in participant selection were employed. Data analysis led to the emergence of four main categories: erosion of intimate dialogue, rationalization of staying in the relationship, reproduction of distance in everyday life, and stabilization of cohabitation without emotional bonding. The core category was “the gradual transformation of marriage into functional cohabitation without intimacy.” The findings indicated that silent divorce among educated couples usually does not occur as a sudden relational rupture; rather, it develops through a gradual process beginning with the weakening of emotional dialogue and continuing through emotional self-control, prioritization of occupational and parental roles, fear of the social and economic costs of separation, and preservation of the public image of marriage. Silent divorce among educated couples is a processual, multilayered, and hidden phenomenon in which spouses maintain the legal and social structure of marriage while becoming emotionally and communicatively detached. Couple therapy interventions for this group should focus on reconstructing emotional dialogue, identifying avoidance patterns, redefining marital expectations, and reducing the social shame associated with seeking professional help.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تبیین فرایند شکل‌گیری طلاق خاموش در زوج‌های تحصیل‌کرده شهر تهران بر اساس رویکرد نظریه داده‌بنیاد بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 نفر از زوج‌های تحصیل‌کرده ساکن تهران بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و سپس نظری تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. ملاک ورود شامل داشتن حداقل مدرک کارشناسی، حداقل پنج سال سابقه زندگی مشترک، تجربه فاصله عاطفی پایدار در رابطه زناشویی و تمایل به مشارکت در مصاحبه بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد و برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مقایسه مستمر، یادداشت‌برداری تحلیلی و بازبینی همکار استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: فرسایش گفت‌وگوی صمیمانه، عقلانی‌سازی ماندن در رابطه، بازتولید فاصله در زندگی روزمره، و تثبیت هم‌زیستی بدون پیوند عاطفی. مقوله مرکزی پژوهش «تبدیل تدریجی ازدواج به هم‌باشی کارکردی بدون صمیمیت» بود. یافته‌ها نشان داد طلاق خاموش در زوج‌های تحصیل‌کرده معمولاً نه به‌صورت یک بحران ناگهانی، بلکه در قالب فرایندی تدریجی شکل می‌گیرد که از کاهش گفت‌وگوی عاطفی آغاز شده، با کنترل هیجانی، اولویت‌یافتن نقش‌های شغلی و والدینی، ترس از هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی جدایی، و استمرار ظاهر اجتماعی ازدواج تثبیت می‌شود. طلاق خاموش در زوج‌های تحصیل‌کرده پدیده‌ای فرایندی، چندلایه و پنهان است که در آن زوجین ضمن حفظ ساختار حقوقی و اجتماعی ازدواج، از نظر عاطفی و ارتباطی از یکدیگر فاصله می‌گیرند. مداخلات زوج‌درمانی در این گروه باید بر بازسازی گفت‌وگوی هیجانی، شناسایی الگوهای اجتناب، بازتعریف انتظارات زناشویی و کاهش شرم اجتماعی مرتبط با کمک‌خواهی تمرکز داشته باشد.</p> https://www.jctaei.com/index.php/jctaei/article/download/45/47