گروه پژوهشی مطالعات ازدواج و طلاق سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی 2 پیاپی 6 2025 09 23 Analysis of Psychological Factors Influencing Emotional Burnout Among Spouses تحلیل عوامل روان‌شناختی مؤثر بر فرسودگی عاطفی همسران 1 10 EN فرشته عباسی‌فر گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Journal Article 2025 07 30 <p>This study aims to systematically elucidate the psychological mechanisms underlying emotional burnout among spouses based on existing scientific evidence. This qualitative review study adopted an analytical approach. The research corpus consisted of peer-reviewed articles on emotional burnout and marital relationships, selected through purposive sampling until theoretical saturation was achieved; ultimately, 15 eligible articles were included. Data were collected exclusively through systematic literature review. Qualitative content analysis was conducted using NVivo software (version 14), following open, axial, and selective coding procedures to extract conceptual patterns and interrelationships among components. The results indicated that emotional burnout among spouses emerges from the dynamic interaction of three major domains: emotional–individual vulnerabilities (deficits in emotion regulation, insecure attachment styles, negative self-concept, and adverse emotional experiences), dysfunctional interactional patterns (impaired emotional communication, chronic conflict cycles, reduced intimacy, power imbalance, and unstable emotional support), and contextual–psychological stressors (economic and occupational stress, erosion of family roles, lack of social support, stressful life events, and limited coping resources). Over time, the cumulative effects of these factors lead to emotional exhaustion, depletion of emotional capital, and progressive emotional disengagement within the marital relationship. Emotional burnout is a complex, multi-level, and gradual process that requires integrative interventions at individual, relational, and contextual levels. The findings provide a theoretical foundation for developing marital counseling programs, emotional skills training, and family health promotion policies.</p> <p>هدف این پژوهش تبیین نظام‌مند سازوکارهای روان‌شناختی مؤثر بر فرسودگی عاطفی همسران با اتکا به شواهد علمی موجود است. این مطالعه با رویکرد کیفی و از نوع مروری تحلیلی انجام شد. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی معتبر در حوزه فرسودگی عاطفی و روابط زوجین بود که به روش هدفمند و بر مبنای اشباع نظری انتخاب شدند و در نهایت ۱۵ مقاله واجد شرایط به‌عنوان واحد تحلیل وارد پژوهش گردید. گردآوری داده‌ها صرفاً از طریق مرور نظام‌مند متون انجام شد و تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری نظری در نرم‌افزار NVivo نسخه ۱۴ صورت گرفت. فرایند تحلیل شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود که منجر به استخراج الگوهای مفهومی و روابط میان مؤلفه‌ها گردید. نتایج نشان داد که فرسودگی عاطفی همسران حاصل تعامل سه حوزه اصلی است: آسیب‌پذیری‌های هیجانی ـ فردی (نارسایی تنظیم هیجان، سبک دلبستگی ناایمن، خودپنداره منفی، تجارب هیجانی آسیب‌زا)، الگوهای ناکارآمد تعاملی (اختلال ارتباط هیجانی، تعارض‌های مزمن، کاهش صمیمیت، قدرت نامتوازن، بی‌ثباتی حمایت عاطفی) و فشارهای روانی ـ زمینه‌ای (فشارهای اقتصادی و شغلی، فرسایش نقش‌های خانوادگی، کمبود حمایت اجتماعی، رویدادهای تنش‌زا و ضعف منابع مقابله‌ای). این عوامل در طول زمان به‌صورت تجمعی منجر به تخلیه هیجانی، کاهش سرمایه عاطفی و فاصله‌گیری تدریجی زوجین از رابطه می‌شوند. یافته‌ها تأکید می‌کند که فرسودگی عاطفی پدیده‌ای چندسطحی و تدریجی است که نیازمند مداخلات جامع در سطوح فردی، تعاملی و زمینه‌ای می‌باشد. نتایج می‌تواند مبنایی نظری برای طراحی برنامه‌های زوج‌درمانی، آموزش مهارت‌های هیجانی و سیاست‌های ارتقای سلامت خانواده فراهم آورد.</p> https://www.jctaei.com/index.php/jctaei/article/download/31/33