گروه پژوهشی مطالعات ازدواج و طلاق سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی 3 پیاپی 9 1405 02 01 Explaining Marital Violence Based on Executive Functions: Testing a Structural Equation Model Among Couples Involved in Judicial Proceedings تبیین خشونت زناشویی بر اساس کارکردهای اجرایی: آزمون یک مدل معادلات ساختاری در زوج‌های درگیر فرایند قضایی 1 28 FA حمید رستاک دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران سید علی کیمیایی استاد، گروه روان‌شناسی مشاوره و تربیتی ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران حسین کارشکی استاد، گروه روانشناسی مشاوره و تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران سید امیر امین یزدی استاد، گروه روانشناسی مشاوره و تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 1404 10 08 <p>This study aimed to explain marital violence based on executive functions and to test a structural equation model of the relationships between these variables among couples involved in judicial proceedings. This descriptive-correlational study employed structural equation modeling. The statistical population consisted of all couples attending the Family Court of Shiraz, from whom 400 couples, equivalent to 800 individuals, were selected through random sampling. Data were collected using the Revised Conflict Tactics Scales and the Behavior Rating Inventory of Executive Function–Adult Version. Data analysis was conducted using Pearson correlation coefficients, confirmatory factor analysis, and structural equation modeling with maximum likelihood estimation. Model fit was evaluated using χ²/df, GFI, AGFI, IFI, CFI, TLI, RMSEA, and SRMR. The total executive dysfunction score was positively and significantly associated with marital violence (r=0.66, p&lt;0.001). The structural model demonstrated satisfactory fit (χ²/df=3.41, GFI=0.949, AGFI=0.921, IFI=0.958, CFI=0.957, TLI=0.948, RMSEA=0.055, SRMR=0.044). The overall path from executive dysfunction to marital violence was positive and significant (β=0.72, p&lt;0.001), and the model explained 52% of the variance in marital violence. Emotional control (β=0.31, p&lt;0.001), inhibition (β=0.24, p&lt;0.001), working memory (β=0.16, p&lt;0.001), cognitive flexibility (β=0.13, p=0.003), and self-monitoring (β=0.09, p=0.028) had significant direct effects on marital violence. Executive dysfunction, particularly impaired emotional control and inhibition, plays an important role in explaining marital violence among couples involved in judicial proceedings, suggesting that these domains should be considered in risk assessment, psychological intervention, and violence-prevention programs.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین خشونت زناشویی بر اساس کارکردهای اجرایی و آزمون مدل معادلات ساختاری روابط میان این متغیرها در زوج‌های درگیر فرایند قضایی انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی ـ همبستگی با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی زوجین مراجعه‌کننده به دادگاه خانواده شهر شیراز بود که از میان آن‌ها ۴۰۰ زوج، معادل ۸۰۰ نفر، به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس تجدیدنظرشده تاکتیک‌های تعارض زوجین و پرسشنامه درجه‌بندی رفتاری کارکردهای اجرایی بزرگسالان گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌سازی معادلات ساختاری با روش برآورد حداکثر درست‌نمایی انجام شد. شاخص‌های χ²/df، GFI، AGFI، IFI، CFI، TLI، RMSEA و SRMR برای ارزیابی برازش مدل به کار رفتند. نتایج نشان داد شاخص کلی نقص کارکردهای اجرایی با خشونت زناشویی رابطه مثبت و معناداری داشت (r=0.66، p&lt;0.001). مدل ساختاری از برازش مطلوب برخوردار بود (χ²/df=3.41، GFI=0.949، AGFI=0.921، IFI=0.958، CFI=0.957، TLI=0.948، RMSEA=0.055، SRMR=0.044). مسیر کلی نقص کارکردهای اجرایی به خشونت زناشویی مثبت و معنادار بود (β=0.72، p&lt;0.001) و مدل ۵۲ درصد از واریانس خشونت زناشویی را تبیین کرد. در میان مؤلفه‌ها، کنترل هیجانی (β=0.31، p&lt;0.001)، بازداری (β=0.24، p&lt;0.001)، حافظه کاری (β=0.16، p&lt;0.001)، انعطاف‌پذیری (β=0.13، p=0.003) و خودنظارتی (β=0.09، p=0.028) اثر مستقیم و معناداری داشتند. یافته‌ها نشان دادند نقص در کارکردهای اجرایی، به‌ویژه ضعف در کنترل هیجانی و بازداری، نقش مهمی در تبیین خشونت زناشویی در زوج‌های درگیر فرایند قضایی دارد و توجه به این مؤلفه‌ها می‌تواند در ارزیابی خطر، طراحی مداخلات روان‌شناختی و پیشگیری از تداوم خشونت زناشویی مفید باشد.</p> https://www.jctaei.com/index.php/jctaei/article/download/115/99