مقایسه اثربخشی زوج‌درمانی هیجان‌مدار و زوج‌درمانی گاتمن بر بخشودگی بین‌فردی، کیفیت رابطه و الگوهای ارتباطی زوجین

چکیده

هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی زوج‌درمانی هیجان‌مدار و زوج‌درمانی گاتمن بر بخشودگی بین‌فردی، کیفیت رابطه و الگوهای ارتباطی زوجین بود. روابط زناشویی در طول زمان ممکن است تحت تأثیر تعارض‌های حل‌نشده، زخم‌های عاطفی، سوءتفاهم‌های مکرر و الگوهای ارتباطی ناکارآمد قرار گیرد. در چنین شرایطی، کاهش بخشودگی و افت کیفیت رابطه می‌تواند منجر به فاصله عاطفی، افزایش انتقاد، دفاع‌گری، کناره‌گیری و کاهش احساس امنیت در رابطه شود. زوج‌درمانی هیجان‌مدار با تمرکز بر نیازهای دلبستگی، شناسایی چرخه‌های منفی تعامل و بازسازی پیوند عاطفی، می‌تواند زوجین را به سمت تجربه هیجان‌های اولیه و افزایش پاسخ‌دهی عاطفی هدایت کند. از سوی دیگر، زوج‌درمانی گاتمن با تأکید بر مهارت‌های ارتباطی، مدیریت تعارض، افزایش دوستی زناشویی، کاهش رفتارهای مخرب و تقویت تعاملات مثبت، به زوجین کمک می‌کند روابط خود را ساختارمندتر و کارآمدتر مدیریت کنند. این پژوهش با روش نیمه‌آزمایشی و طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. شرکت‌کنندگان شامل زوج‌های دارای تعارض زناشویی بودند که به‌صورت هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در سه گروه زوج‌درمانی هیجان‌مدار، زوج‌درمانی گاتمن و گروه کنترل قرار گرفتند. گروه‌های آزمایش هرکدام مداخله مربوط به خود را طی جلسات منظم دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس بخشودگی بین‌فردی، پرسشنامه کیفیت رابطه و مقیاس الگوهای ارتباطی بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و آزمون‌های تعقیبی تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد هر دو رویکرد موجب بهبود معنادار بخشودگی، کیفیت رابطه و الگوهای ارتباطی شدند. با این حال، زوج‌درمانی هیجان‌مدار اثر بیشتری بر بخشودگی عاطفی و بازسازی پیوند هیجانی داشت، در حالی که زوج‌درمانی گاتمن تأثیر برجسته‌تری بر اصلاح مهارت‌های ارتباطی و مدیریت تعارض نشان داد. بنابراین، انتخاب رویکرد درمانی می‌تواند بر اساس نوع مشکل غالب زوجین و هدف درمانی صورت گیرد.