تحلیل کیفی تجربه زوج‌ها از حضور والدین مداخله‌گر در زندگی زناشویی

نویسندگان

  • الهه کریمی‌نژاد گروه مشاوره زوج و خانواده، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران نویسنده مسئول

کلمات کلیدی:

والدین مداخله‌گر, خانواده همسر, مرزبندی زناشویی, صمیمیت زناشویی, تحلیل کیفی, زوج‌های تهرانی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته زوج‌های ساکن تهران از حضور والدین مداخله‌گر در زندگی زناشویی و شناسایی پیامدهای آن بر مرزبندی، صمیمیت، تصمیم‌گیری و کیفیت تعاملات زوجی انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ نفر، یعنی ۱۲ زوج متأهل ساکن شهر تهران، بودند که تجربه مستقیم و تکرارشونده دخالت والدین خود یا والدین همسر را در زندگی زناشویی گزارش کرده بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با رعایت تنوع در سن، مدت ازدواج، سطح تحصیلات و نوع دخالت خانوادگی انجام شد و فرایند جذب مشارکت‌کنندگان تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شدند. هر مصاحبه بین ۵۰ تا ۸۰ دقیقه به طول انجامید و با رضایت آگاهانه مشارکت‌کنندگان ضبط و سپس واژه‌به‌واژه پیاده‌سازی شد. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل تحلیل تماتیک و با کمک نرم‌افزار NVivo انجام گرفت. برای افزایش اعتمادپذیری یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتای پژوهشی، یادداشت‌گذاری تحلیلی و ثبت مسیر تصمیم‌گیری استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: مرزهای نفوذپذیر و تضعیف زیرمنظومه زوجی، مثلث‌سازی و انتقال تعارض زوجی به خانواده‌ها، تضعیف خودمختاری و تصمیم‌گیری مشترک، فرسایش صمیمیت و امنیت هیجانی، و تلاش برای بازسازی مرزها و استقلال رابطه. مشارکت‌کنندگان دخالت والدین را در قالب اظهارنظرهای مکرر، کنترل تصمیم‌های مالی و فرزندپروری، داوری درباره نقش‌های همسری، مقایسه زوج با الگوهای خانوادگی، و ورود مستقیم به تعارض‌های زوجی توصیف کردند. پیامدهای اصلی این مداخلات شامل کاهش احساس اتحاد زوجی، افزایش بی‌اعتمادی، شکل‌گیری ائتلاف‌های پنهان، سکوت دفاعی، خشم انباشته، و فاصله عاطفی بود. حضور والدین مداخله‌گر زمانی به مسئله‌ای آسیب‌زا تبدیل می‌شود که مرزهای زوجی شفاف نباشد، همسران در برابر فشار خانواده مبدأ موضع مشترک نداشته باشند و وفاداری به خانواده اصلی بر تعهد به رابطه زناشویی غلبه کند. نتایج بر ضرورت آموزش مرزبندی سالم، گفت‌وگوی زوجی، تمایزیافتگی از خانواده مبدأ و مداخله تخصصی زوج‌درمانگران در تعارض‌های بین‌نسلی تأکید دارد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. Jason Aronson.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Bryant, C. M., Conger, R. D., & Meehan, J. M. (2001). The influence of in-laws on change in marital success. Journal of Marriage and Family, 63(3), 614–626. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2001.00614.x

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE.

Fingerman, K. L., Gilligan, M., VanderDrift, L., & Pitzer, L. (2012). In-law relationships before and after marriage: Husbands, wives, and their mothers-in-law. Research in Human Development, 9(2), 106–125. https://doi.org/10.1080/15427609.2012.680843

Fiori, K. L., Rauer, A. J., Birditt, K. S., Brown, E., & Orbuch, T. L. (2021). You aren’t as close to my family as you think: Discordant perceptions about in-laws and risk of divorce. Research in Human Development, 17(4), 258–273. https://doi.org/10.1080/15427609.2021.1874792

Gottman, J. M., & Silver, N. (1999). The seven principles for making marriage work. Crown Publishers.

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903

Holman, T. B., & Busby, D. M. (2011). Family-of-origin, differentiation of self and partner, and adult romantic relationship quality. Journal of Couple & Relationship Therapy, 10(1), 3–19. https://doi.org/10.1080/15332691.2011.539171

Kerr, M. E., & Bowen, M. (1988). Family evaluation: An approach based on Bowen theory. W. W. Norton.

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.

Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Harvard University Press.

Morr Serewicz, M. C., Hosmer, R., Ballard, R. L., & Griffin, R. A. (2008). Disclosure from in-laws and the quality of in-law and marital relationships. Communication Quarterly, 56(4), 427–444. https://doi.org/10.1080/01463370802453642

Polenick, C. A., Zarit, S. H., Birditt, K. S., Bangerter, L. R., Seidel, A. J., & Fingerman, K. L. (2017). Intergenerational support and marital satisfaction: Implications of beliefs about helping aging parents. Journal of Marriage and Family, 79(1), 131–146. https://doi.org/10.1111/jomf.12334

Rittenour, C. E., & Kellas, J. K. (2015). Making sense of hurtful mother-in-law messages: Applying attribution theory to the in-law triad. Communication Quarterly, 63(1), 62–80. https://doi.org/10.1080/01463373.2014.965837

Zahrakar, K., Nouri, F. L., & Mohsenzadeh, F. (2022). Exploring factors affecting conflict between daughter-in-law and mother-in-law: A qualitative study. International Journal of Health Sciences, 6(S7), 6340–6367.

Zohrei, E., Dehghan Manshadi, M., Fallah, M. H., & Vaziri, S. (2025). Designing a model of marital conflict based on conflict with the family of origin and in-laws. Iranian Evolutionary Educational Psychology Journal, 7(4), 1–17.

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

کریمی‌نژاد ا. (2026). تحلیل کیفی تجربه زوج‌ها از حضور والدین مداخله‌گر در زندگی زناشویی. سنجش، ارزیابی و مداخلات زوج‌درمانی، 3(1)، 1-12. https://www.jctaei.com/index.php/jctaei/article/view/71

مقالات مشابه

51-60 از 86

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.