تبیین تجربه زوجین از مرزهای عاطفی مخدوش در خانوادههای درهمتنیده
کلمات کلیدی:
مرزهای عاطفی, خانواده درهمتنیده, زوجین, صمیمیت زناشویی, خانواده مبدأ, تحلیل مضمونچکیده
هدف پژوهش حاضر تبیین تجربه زیسته زوجین از مرزهای عاطفی مخدوش در خانوادههای درهمتنیده و شناسایی پیامدهای آن بر صمیمیت، استقلال زوجی و الگوهای تعارض زناشویی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکتکنندگان شامل ۲۴ نفر از زوجین ساکن شهر تهران بودند که به روش نمونهگیری هدفمند و بر اساس تجربه زیسته از مداخله عاطفی خانواده مبدأ یا خانواده همسر در زندگی زناشویی انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته فردی گردآوری شد و فرایند نمونهگیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبهها پس از ضبط، پیادهسازی و چندینبار بازخوانی شدند و دادهها با استفاده از نرمافزار NVivo و بر اساس مراحل تحلیل مضمون کدگذاری، طبقهبندی و تفسیر شدند. برای افزایش اعتبار یافتهها از بازبینی مشارکتکنندگان، بررسی همکار، یادداشتبرداری تحلیلی و مسیر ممیزی استفاده شد. تحلیل دادهها به استخراج پنج مضمون اصلی انجامید: نفوذ عاطفی خانواده مبدأ در واحد زوجی، ناتوانی در ترسیم و حفظ مرزهای تصمیمگیری، مثلثسازی و ائتلافهای پنهان با والدین، تعارض وفاداری و احساس گناه در برابر خانواده، و فرسایش صمیمیت زوجی در نتیجه حضور روانی خانواده گسترده. مشارکتکنندگان تجربه خود را بیشتر بهصورت احساس «نداشتن خانه مستقل روانی»، «اجبار به پاسخگویی دائمی»، «ترس از رنجاندن والدین»، و «تنهایی در رابطه زناشویی» توصیف کردند. یافتهها نشان داد که مرزهای عاطفی مخدوش در خانوادههای درهمتنیده، استقلال روانی زوجین را کاهش داده و رابطه زناشویی را از یک رابطه دونفره به میدانی چندصدایی، پرتنش و فاقد حریم روشن تبدیل میکند. بنابراین، مداخلات زوجدرمانی در این بافت باید علاوه بر بهبود ارتباط زوجی، بر بازسازی مرزهای عاطفی، افزایش تمایزیافتگی خود، کاهش مثلثسازی و تقویت ائتلاف سالم زوجی متمرکز شوند.
دانلودها
مراجع
Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. Jason Aronson.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Coe, J. L., Davies, P. T., & Sturge-Apple, M. L. (2018). Family cohesion and enmeshment moderate associations between maternal relationship instability and children’s externalizing problems. Journal of Family Psychology, 32(3), 289–298. https://doi.org/10.1037/fam0000346
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Haws, W. A., & Mallinckrodt, B. (1998). Separation-individuation from family of origin and marital adjustment of recently married couples. The American Journal of Family Therapy, 26(4), 293–306. https://doi.org/10.1080/01926189808251108
Lampis, J., Cataudella, S., Agus, M., Busonera, A., & Skowron, E. A. (2019). Differentiation of self and dyadic adjustment in couple relationships: A dyadic analysis using the actor-partner interdependence model. Family Process, 58(3), 698–715. https://doi.org/10.1111/famp.12370
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.
Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Harvard University Press.
Minuchin, S., & Fishman, H. C. (1981). Family therapy techniques. Harvard University Press.
Muraru, A. A., & Turliuc, M. N. (2012). Family-of-origin, romantic attachment, and marital adjustment: A path analysis model. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 33, 90–94. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.01.089
Olson, D. H. (2000). Circumplex model of marital and family systems. Journal of Family Therapy, 22(2), 144–167. https://doi.org/10.1111/1467-6427.00144
Olson, D. H., Waldvogel, L., & Schlieff, M. (2019). Circumplex model of marital and family systems: An update. Journal of Family Theory & Review, 11(2), 199–211. https://doi.org/10.1111/jftr.12331
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
